ITU Jeodezi Anabilim Dali / Geodesy Division

PROJELER

Jeodezi Anabilim Dalı tarafından tamamlanmış yada çalışmaları devam etmekte olan projeler:

İstanbul GPS Nirengi Ağı 2005-2006 Yenileme Ölçü ve Değerlendirilmesi (İGNA 2005)

...

Çanakkale Boğazındaki 17. Yüzyıl Osmanlı Kaleleri

Seddülbahir Kalesi Sit Alanı Röleve-Restitüsyon-Restorasyon-Yeniden İşlevlendirme Projesi (2004-2006)

...

Seddülbahir ve Kumkale Osmanlı Kaleleri Dokümantasyon Projesi (1997-2003)

Çanakkale’de bulunan Osmanlı Kalelerinden Seddülbahir ve Kumkale’nin dokümantasyonu projesinde jeodezik bir ağ GPS yöntemiyle kurulmuş, TUTGA’ya bağlanmış, kalelerin ve çevresinin haritaları ile tarihi yapıların mimari çizimleri bu jeodezik sistemde üretilmiştir. Kalelerin coğrafi bilgi sistemlerini oluşturma çalışmaları devam etmektedir. Kale Bilgi Sistemi multimedya uygulamaları ile desteklenmekte ve internetten ilgilenen herkesin erişimine sunulması hedeflenmektedir. Koç Üniversitesi Tarih Bölümü ile 1997 yılından itibaren ortaklaşa sürdürülen proje 2003 yılında tamamlanmıştır.

İzmir Jeodezik Referans Sistemi – 2001 (İzJRS-2001)

İzmir Metropolitan alanında çok amaçlı sayısal harita üretimine altlık edecek “İzmir Jeodezik Referans Sistemi (İzJRS)” nin kurulması çalışmalarının danışmanlık ve kontrollük hizmetlerini kapsar. Yaklaşık 700 noktalı bir jeodezik ağ kurulmuş, GPS ve nivelman yöntemleriyle ölçülmüş, hem TUTGA hem de Ülke Sistemi ile ilişkileri kurulmuş ve İzmir Büyükşehir sınırları içinde bölgesel bir geoit hesaplanmıştır. Sonuç rapor Eylül 2001’de İzmir Büyükşehir Belediyesi’ne teslim edilerek, çalışma tamamlanmıştır.

Melen İçme Suyu II. Merhale Yer Kontrol Noktalarının GPS Gözlemleriyle Konumlarının Yeniden Belirlenmesi Projesi (2001)

Bu projenin amacı, ölçüleri Har-Tek firması tarafından İstanbul İçme Suyu II. Merhale projesi kapsamında oluşturulan jeodezik ağda yapılan GPS ölçmelerinin değerlendirme ile analizlerinin yapılması ve böylece 17 Ağustos Doğu Marmara ve 12 Kasım Düzce depremlerinin söz konusu jeodezik ağ üzerindeki etkilerinin irdelenmesidir. 69 noktadan oluşan ana ağ ve 244 noktalı sıklaştırma ağı olmak üzere iki bölümden oluşan ve Akçakoca’dan başlayıp Kağıthane’ye dek doğu-batı doğrultusunda 170 kilometrelik bir alanı kaplayan ağda yapılan ölçüler İTÜ İnşaat Fakültesi, Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü, Jeodezi Anabilim Dalı IGS-ISTA Uydu Gözlem ve Değerlendirme Merkezi Laboratuvarında değerlendirilmiş ve analiz edilmiştir.

Gümüşova Gerede Motorway Measurement & Analysis, Nisan 2000

Bu projede, 17 Ağustos Doğu Marmara ve 12 Kasım Düzce depremleri sonucunda Ankara İstanbul Otoyolu Bolu Dağı geçişinin mühendislik yapılarında oluşan deformasyonların irdelenmesidir. Proje kapsamında, söz konusu proje için oluşturulmuş jeodezik ağın iyileştirilmesi de hedeflenmiştir. Bu amaçların gerçekleştirilmesi için yapılan tüm ölçmeler jeodezik yöntemlerle gerçekleştirilmiştir.

İstanbul GPS Nirengi Ağı (İGNA-99) (1999)

1:1000 ve 1:5000 ölçekli sayısal fotogrametrik harita üretimine temel olacak yaklaşık 650 nirengi noktasının GPS yöntemiyle ölçülmesi ve dengelenmesi çalışmalarında, yüklenici firmanın uyacağı teknik şartnamenin hazırlanması ile İstanbul Büyükşehir Belediyesi Harita Müdürlüğüne teknik ve bilimsel danışmanlık yapmak, sonuçların analizini yaparak, ölçülecek nirengi noktalarının ITRF koordinatlarından Ülke Koordinat sistemine transformasyonu sağlayacak dönüşüm parametrelerinin belirlenmesi ve söz konusu nirengi ağı kapsamında bir yerel geoidin hesaplanması çalışmaları bu proje kapsamında gerçekleştirilmiştir. Yaklaşık 10000 km² lik alanda 31 ortak nokta ile (yaklaşık 325 km² ye 1 ortak nokta) gerçekleştirilen ED50-ITRF94 dönüşümünün doğruluğu ±10 cm civarında bulunmuştur. Bu doğruluk ortak noktaların doğruluklarının iyi olmaması nedeni ile daha fazla iyileştirilememiştir. Bu doğruluk dönüşümü dış presizyondur, rölatif dönüşüm doğruluğu daha iyidir. İstanbul geoidinin belirlenmesinde yükseklik dayanak noktalarının yoğunluğu 22 km² ye bir noktadır. Yükseklik dayanak noktalarının Ülke Yükseklik Sistemindeki yüksekliklerinin ve elipsoidal yüksekliklerinin doğrulukları nedeniyle belirlenen geoit modelinin uyuşumu ±4 cm bulunmuştur. Bu değerde dış doğruluktur ve iç doğruluk bundan daha yüksektir. Projenin raporu Kasım 1999’da İstanbul Büyükşehir Belediyesi’ne teslim edilmiş ve çalışma sonuçlandırılmıştır.

Mühendislik Yapılarında Deformasyonların Uydu Jeodezisi Yöntemleri “GPS” İle İzlenmesi (1996-1998)

İTÜ İnşaat Fakültesi Jeodezi ve Fotogrametri Mühendisliği Bölümü Jeodezi Anabilim Dalı ile Darmstadt Teknik Üniversitesi Fiziksel Jeodezi Enstitüsü ortaklığında gerçekleştirilen ve Volkswagen Vakfı (Volkswagen Stiftung), İTÜ Araştırma Fonu ile T.C. Karayolları Genel Müdürlüğü 17. Bölge Müdürlüğü tarafından desteklenen bu projede, TEM otoyolunun bir parçası olan ve 2160 m uzunluğu ile Türkiye’nin en uzun viyadüğü olan Karasu Viyadüğü’nün üzerine kurulduğu zeminden kaynaklanan deformasyonlarının araştırılması amaçlanmıştır. Bu amaç için viyadük dışında seçilen 6 kontrol noktası ile, köprü üzerinde seçilen konum değişimleri belirlenecek 24 obje noktasında 6 aylık periyotlarla dört kez GPS tekniği ile ölçme yapılmış ve değerlendirmeler sonucunda bulunan konum değişimleri analiz edilmiştir. Meydana gelen yükseklik değişimlerinin daha presizyonlu olarak saptanabilmesi için, GPS ölçülerinin yanı sıra presizyonlu nivelman ölçmeleri de yapılmıştır.

Uluslararası Akdeniz Projesi

Bu proje ile, Türkiye’nin Akdeniz kıyılarında Kıyı Kuşağı Yönetimi amacıyla esnek ve bilgisayar tabanlı bir pilot Kıyı Bilgi Sistemi oluşturulması, aktif ve pasif radar uydu alıcıları ile sözkonusu alanda aynı anda yoplanmış verilerin entegrasyonu, ulusal ve bölgesel yetkililere ve hükümet dışı kuruluşlara bilgisayar tabanlı, kolaylıkla erişilebilen ve bilgi elde etmeyi kolaylaştıran bir Kıyı Bilgi Sisteminin oluşturulması, bu sistemin kurulmasıyla Akdeniz uluslararası kıyı kuşağında yer alan ülkeler arasında teknik işbirliğinin kurulması hedeflenmektedir.

GPS Tekniği ile İzmir Metropolitan Nirengi Ağı Sıklaştırma ve İyileştirme Projesi

İzmir Büyükşehir Belediyesinin, yaklaşık (50x35) km lik metropolitan alanında mevcut nirengi ağlarını sıklaştırma ve iyileştirme gereksiniminin giderilmesi, İzmir Büyükşehir Belediyesi ve İZSU’nun ihtiyacı olan 1:5000 ölçekli ortofoto haritaların üretimi için temel oluşturacak nirengi ağının arazide işaretlenmesi, GPS yöntemiyle ölçülmesi ve hesaplanması ile kurulan metropolitan nirengi ağının ülke koordinat sistemi, imar ve kadastro sistemleri arasındaki ilişkinin kurulması projenin kapsamını oluşturmaktadır. Topam 342 Nirengi Noktasından oluşan, İzmir Metropolitan Nirengi Ağı Sıklaştırma ve İyileştirme Projesinin ölçme ve hesapları, 6-31 Ağustos 1996 tarihleri arasında, diğer bir deyişle 25 günlük kısa bir sürede bitirilmiştir. Sonuçta tüm noktaların WGS84 sisteminde kartezyen, elipsoidal coğrafi ve düzlem koordinatlar değerleri, 3 derecelik ED50 Sağa-Yukarı koordinat değerleri ve İmar (Lokal-düzlem) koordinat değerleri hesaplanmıştır. Ana ağ noktalarının yatay konum doğrulukları 1 cm nin altında olduğundan “İzmir Metropolitan GPS Nirengi Ağı 96” her türlü presizyon gerektiren çalışmada da çıkış alınabilecek nitelikte bir ağdır.

E-5 Yolu İzmit Kentiçi Geçişi ve Doğu İkilemesi İnşaatı 2. Bölge Konsolidasyon Hızlandırılması Çalışmaları Oturma Ölçmeleri (1992-1996)

Projenin başladığı dönemdeki adıyla E-5, günümüzde kullanılan adıyla ise D-100 karayolunun İzmit kentiçi geçişi ve doğu ikilemesi bölümlerinin yeniden inşaası öncesinde, zemindeki sıvılaşmanın önüne geçilmesi için uygulanan drenaj yönteminin bir parçası olarak, anılan yol kesitleri öngörülenin üzerinde bir kalınlıkta dolgu malzemesi ile yüklenmiş (sürşarj), bu ek yük etkisi nedeniyle hızlanacak olan konsolidasyonun izlenmesi hedeflenmiştir. Bu hedefe koşut olarak yaşama geçirilen projede, söz konusu bölgede hem yaklaşık iki kilometre uzunluğundaki yol kesitini çevreleyen alanda tesis edilen kontrol noktaları ve hem de yol ekseni üzerinde belirli aralıklarla her bir kesitte üçer tane olmak üzere tesis edilmiş deformasyon noktalarından oluşan bir nivelman ağı kurulmuştur. Bu ağda presizyonlu nivelman tekniği ile periyodik ölçmeler yapılmış, farklı periyotlarda yapılan ölçmeler sonucu elde edilen yükseklik değişimleri analiz edilerek meydana gelen çökme değerleri hesaplanmıştır.

Büyükçekmece Gürpınar Köyü Heyelan Bölgesinde Zemin Hareketlerinin Jeodezik Yöntemlerle Saptanması Projesi (1990-1991) ve (1996-1998)

Büyükçekmece Gürpınar Köyü sınırları içerisinde yer alan ve üzerinde yapılaşmanın olduğu heyelan bölgesinde zemin hareketlerinin jeodezik yöntemlerle saptanması bu projenin amacını oluşturmaktadır. Bu amaç doğrultusunda oluşturulan yatay ve düşey kontrol ağlarının ölçmeleri 2-3 aylık aralıklarla yinelenmiş, matematik istatistik test yöntemleriyle gerçekleştirilen analiz sonucunda deplasman vektörleri altı sonuç raporunda gösterilmiştir. Daha sonra aynı alanda geliştirilen kontrol ağı 1996-1998 yılları arasında GPS tekniği ile ölçülmüştür.

Marmara Poli Projesi

Projenin amacı, Marmara Bölgesinde, yeryüzü kinematik alanının ölçülmesi ve bölgenin tektonik modelinin oluşturulması, yeraltı su dolaşımı ve mikro deprem dağılımı ve üstyüzey kinematiğinin karşılaştırılması olan projenin Jeodezik Çalışmaları, Jeodezi Ana Bilim Dalı ile TUSSB(HGK) ve ETHZ Jeodezi Enstitüsü tarafından gerçekleştirilmiştir. Marmara Bölgesinde seçilen 5 bölgede yoğunlaşan 50 noktalı bir ağ tesis edilmiş ve ağın GPS tekniğiyle 1990, 1992, 1994 ve 1996 (sadeleştirilmiş ağ) ölçme ve değerlendirilmeleri gerçekleştirilmiştir. Bölgedeki deformasyon vektörleri ve gerilimler presizyonlu olarak belirlenmiştir. GPS gözlemleri doktora çalışmaları (1. İsviçre’de, 2. Türkiye’de) olarak ve ayrıca değerlendirme sonuçları çok sayıda lisans, lisansüstü tez ve makale, bildiri, kitap çalışmalarında kullanılmıştır. Sonuçlar İzmit ve Düzce depremlerinden önce bölgenin tektonik aktivitesine ilişkin en güvenilir bilgi kaynağıdır.

Adalar Nirengi-Nivelman Ağı Örnek Projesi (1985, Ölçme Tekniği ve Kartografya Anabilim Dalları öğretim elemanlarıyla ortaklaşa)

İstanbul Büyükşehir Belediyesi için, harita alımına yönelik bir nirengi ve nivelman ağının ülke ağlarına bağlı olarak üretilmesi için yürütülen bir projedir. Proje kapsamında Büyükada, Heybeliada, Burgaz Adası ve Kınalıada’yı kapsayan bir ağ kurulmuş, ölçülmüş ve ülke birinci derece nirengi noktalarına (Sarıyer ve Kınalıada) bağlı olarak hesaplanmıştır. Bu uygulama, ülkemizdeki ilk üçüncü derece ağ sıklaştırması örneklerindendir.

Anadolu Otoyolu İzmit-Sakarya Kesimi Jeodezik Çalışmaları (1982, Ölçme Tekniği Anabilim Dalı öğretim elemanlarıyla ortaklaşa)

Bu proje, otoyolun projelendirilmesi için gereksinim duyulan 1:1000 ölçekli haritaların fotogrametrik yöntemle üretilmesi ve sonrasında projenin araziye aplike edilmesi için gerekli nirengi ağının kurulması, ölçülmesi ve hesabı çalışmalarını kapsamaktadır.

Depremlerin Önceden Haber Alınması ve Hasarların Azaltılması Projesi

Depremlerin belirlenmesi ve hasarlarının azaltılması ulusal projesi çerçevesinde, İTÜ Jeodezi Çalışma Grubu, Kuzey Anadolu Fayının Gerede ve Taşkesti kesiminde mikrojeodezik ağlarını oluşturmuştur. Bu ağlarda; 1981, 1982, 1983, 1984 yıllarındaki ölçme ve değerlendirmeler İTÜ Jeodezi Çalışma Grubu; 1986, 1987, 1988, 1990, 1991, 1992 yıllarındaki ölçme ve değerlendirmeler İTÜ Jeodezi Çalışma Grubu ve Berlin ve Bonn Üniversiteleri Çalışma Grupları tarafından gerçekleştirilmiştir. Gerede ağında signifikant bir hareket bulunamamıştır. Taşkesti ağından Anadolu Plakasının Avrasya plakasına göre 3.8 mm/yıl bir hareketi belirlenmiştir. Çalışma sonuçları çok sayıda makalelere, lisans, lisansüstü, doktora tezlerine ve araştırma raporlarına altlık oluşturmuştur.

Trakya Otoyolu İstanbul-Mahmutbey Kesimi ve Mahmutbey-Kınalı Kesimi Jeodezik Çalışmaları (1977, Ölçme Tekniği Anabilim Dalı öğretim elemanlarıyla ortaklaşa)